Van alle onderdelen van een pannendak is dit het minst bekende en een van de belangrijkste. Als iemand vraagt waarom een dak van veertig jaar vervangen moet worden terwijl de pannen nog goed zijn, dan gaat het antwoord hierover.
De opbouw van buiten naar binnen is: pannen, panlatten, tengels, folie, beschot. Die tweede en derde laag doen samen iets wat u niet kunt zien en wat wel bepaalt of uw dak droog blijft.
Wat tengels doen
Een pannendak is geen waterdichte laag. Het is een regenschild, en bij slagregen of sneeuw komt er altijd wat water achter de pannen. Dat water valt op de folie en moet naar de goot kunnen lopen.
De tengels, de verticale latjes op de folie, zorgen voor de ruimte waarin dat kan. Zonder tengels liggen de panlatten direct op de folie en houden ze het water tegen, zodat het blijft staan tegen de lat. Dan rot de lat en wordt de folie belast. Een dak zonder tengels is een dak dat op één plek altijd nat is.
Ze maken de waterweg. Achter de pannen doorgelopen water kan langs de tengels naar de goot lopen in plaats van tegen een lat te blijven staan.
Ze zorgen voor ventilatie. De ruimte tussen folie en pannen laat lucht door, waardoor vocht kan drogen. Bij een geïsoleerd dak is dat extra belangrijk. Zie
isolatie en ventilatie.
Ze houden de panlat droog. En dus gaat de panlat langer mee, en daarmee het hele dak.
Ze zijn onzichtbaar na oplevering. Wat er ook de reden voor is dat ze soms worden overgeslagen.
“Als iemand een dak legt zonder tengels, ziet u dat na oplevering nooit. U merkt het over vijftien jaar.”
Fouad, eigenaar Astrodak Service
Waarom de panlatafstand precies moet
Elke pan heeft een eigen maat en dus een eigen latafstand. Die afstand bepaalt hoeveel de pannen over elkaar heen liggen, en dus hoeveel water er bij slagregen tussen kan komen. Te ruim uitgezet en het dak lekt bij wind; te krap en de pannen sluiten niet.
Bij een nieuw dak wordt die afstand berekend en uitgezet over het dakvlak, met verdeling zodat de bovenste en onderste rij goed uitkomen. Dat is de reden dat het uitzetten van een dak een van de meest bepalende handelingen van de hele klus is en waarom snel werken hier niets oplevert.
Keramische pan
50 jaar of meer
levensduur
Twijfelt u over de juiste aanpak?
Ik kijk liever eerst zelf naar een dak dan dat ik op afstand een oplossing verzin. Tijdens de gratis inspectie krijgt u te horen wat er écht nodig is, ook als dat minder is dan u dacht.
Hoe u de staat inschat
U kunt het niet van de grond zien en niet van binnen, want het zit tussen de folie en de pannen. Er zijn wel twee indirecte aanwijzingen. De eerste: liggen de pannen nog vlak en in rechte rijen? Golvende rijen of pannen die iets doorzakken, betekenen dat de latten meegeven.
De tweede: hoe oud is het dak? Bij dertig tot vijftig jaar zijn latten en folie doorgaans aan het eind van hun leven, ook als er nooit een lekkage was. Dat is geen slijtage van gebruik maar van tijd en vocht.
Wat het betekent bij een renovatie
Dat de latten en tengels erin gaan, ook als de pannen erop blijven. Dat is precies wat herleggen is: pannen eraf, folie, tengels en panlatten vernieuwen, pannen terug. U krijgt dan een dak met een verse onderconstructie en behoudt uw pannen.
Waarom uitzetten de belangrijkste dag is
Het uitzetten van een dak is het bepalen van de latafstanden over het hele dakvlak, zodanig dat de onderste en de bovenste rij goed uitkomen en de overlappen overal gelijk zijn. Dat is rekenwerk en meetwerk, en het gebeurt aan het begin van de klus.
Een dak dat verkeerd is uitgezet, ligt er scheef of met te ruime overlappen bij, en dat is later niet meer te corrigeren zonder alles opnieuw te doen. Vandaar dat een dakdekker die op deze dag rustig aan doet, dat om de juiste reden doet.
Veelgestelde vragen over panlatten en tengels
